En ny version af håndbogen er netop udkommet.

Den nye håndbog findes dog kun som én samlet pdf lige nu. Vi forventer at være klar med en online version i løbet af efteråret.

Se den nye version af Håndbogen

Ogólnie o maszynach i narzędziach

Ogólnie o osłonach maszyn

Dyrektywa maszynowa UE została włączona do duńskiego ustawodawstwa w 1993 r. Jej wymogi dotyczą bezpieczeństwa oraz wprowadzania na rynek wszystkich maszyn wyprodukowanych w późniejszym okresie. Dyrektywa obowiązuje również wszystkie używane maszyny importowane z krajów spoza UE.

Maszyny wyprodukowane przed 1 stycznia 1993 r. muszą spełniać wymogi duńskich przepisów.

Zakup maszyn

Przed zakupem nowej maszyny należy poddać ocenie następujące aspekty:

  • Gdzie i w jaki sposób będzie ona używana.
  • Kto będzie z niej korzystać.
  • Jakie zagrożenia zdrowia i bezpieczeństwa są z nią związane.
  • Właściwości maszyny w stosunku do innych podobnych urządzeń.
  • Codzienne czyszczenie i konserwacja.
  • Czy poziom emisji hałasu i wibracji jest dopuszczalny.

Przy zakupie nowej maszyny należy sprawdzić, czy posiada ona instrukcję obsługi w języku duńskim oraz czy do dokumentacji dołączono deklarację zgodności UE. Instrukcja obsługi musi zawierać informacje o sposobie rozstawienia, użytkowania i konserwacji maszyny.

Obowiązki dostawcy

Dostarczane maszyny muszą być wyposażone w konieczne osłony. Muszą one również być skonstruowane w sposób zapewniający najprostszą możliwą obsługę oraz ciche.

Ponadto muszą być opatrzone ostrzeżeniami oraz informacjami o innych rodzajach niebezpieczeństw mogących wystąpić niezależnie od zastosowania osłon.

Maskiner og værktøj generelt 1 kap 3

Wszystkie nowe maszyny muszą być opatrzone tabliczką znamionową z nazwą i adresem producenta, numerem serii i typem, ew. numerem seryjnym produktu oraz rokiem produkcji. Maszyny muszą być ponadto opatrzone oznakowaniem CE, informującym o spełnianiu wymogów dyrektywy maszynowej, a tym samym duńskich przepisów. Oznakowanie musi być czytelne i trwałe.

Jeżeli maszyna posiada oznakowanie CE, producent musi dołączyć do każdego egzemplarza deklarację zgodności UE.

Na urządzeniu muszą również być umieszczone nazwa i adres importera.

Instrukcje obsługi

Do wszystkich maszyn musi być dołączona instrukcja obsługi w języku duńskim.
Instrukcja ta musi zawierać wszystkie informacje konieczne do prawidłowego i bezpiecznego korzystania z maszyny.

Ponadto musi ona informować o:

  • Sposobie uruchamiania urządzenia.
  • Zastosowaniu urządzenia.
  • Korzystaniu z urządzenia.
  • Rozstawianiu urządzenia.
  • Instalacji urządzenia.
  • Ustawianiu urządzenia.
  • Konserwacji i naprawie urządzenia.

Instrukcja obsługi musi również uwzględniać ewentualne wymogi dotyczące kontroli bezpieczeństwa. Musi ona zawierać informacje o koniecznych szkoleniach, ewentualnym użyciu środków ochrony osobistej oraz poziomach emisji wibracji i hałasu.

Do instrukcji obsługi muszą być dołączone plany i diagramy konieczne do użytkowania, konserwacji, kontroli i naprawy urządzenia oraz inne potrzebne dane, przede wszystkim związane z bezpieczeństwem. Instrukcja obsługi musi być zrozumiała.

W razie możliwości powinna znajdować się bezpośrednio na urządzeniu.

Obowiązki użytkownika

Maszyny muszą zawsze spełniać wymogi dotyczące pomocy technicznych. Zadbanie o spełnienie tych wymogów należy do obowiązków pracodawcy, kierownictwa przedsiębiorstwa, kierowników prac, personelu wykonującego naprawy oraz pozostałych pracowników. Jest to niezależne od obowiązków producenta i dostawcy. Użytkownicy muszą również zapewnić poprawne zastosowanie odpowiednich maszyn i pomocy technicznych zgodnie z przepisami BHP.

Podczas użytkowania maszyny nie wolno usuwać wyposażenia ochronnego oraz elementów zabezpieczających. Pracownicy zobowiązani są do natychmiastowego zgłaszania usterek maszyny lub dołączonego do niej wyposażenia ochronnego.

Zwróć uwagę na szczególne przepisy obowiązujące dzieci i młodzież. Młodzież poniżej 18. roku życia nie może obsługiwać maszyn z szybkotnącymi narzędziami, takich jak np. piły tarczowe, piły tarczowe do metalu, maszyny tnące, maszyny wyburzające, maszyny frezujące, heblujące itp.

Młodzież poniżej 18. roku życia może jednak obsługiwać maszyny wyposażone w osłony zapewniające, że ruchome i poddawane obróbce elementy nie są dostępne podczas pracy urządzenia oraz nie stwarzają żadnych innych niebezpieczeństw. Osoby te muszą również otrzymać szczegółowe instrukcje obsługi urządzenia.

Do urządzenia musi być dołączona instrukcja obsługi w języku duńskim informująca o sposobie jego rozstawienia, obsługi i konserwacji.

Szczególne przepisy dotyczące maszyn

Szereg maszyn oraz pomocy technicznych obowiązują szczególne przepisy i instrukcje:

  • Rozporządzenia zawierające techniczne przepisy.
  • Zalecenia Duńskiego Urzędu Inspekcji Pracy informujące o bezpiecznym użytkowaniu maszyn. Bezpieczeństwo podczas korzystania z maszyny można zapewnić w inny sposób, o ile jest on równie skuteczny.

W oparciu o dyrektywę maszynową wydano wiele norm. Jeżeli maszyna została wyprodukowana zgodnie z normą zharmonizowaną, można wyjść z założenia, że spełnia ona wymogi dyrektywy maszynowej, a tym samym również duńskie przepisy.

Zatwierdzenie

Nie ma ogólnie obowiązujących wymogów dotyczących zatwierdzania maszyn. Wymagane jest jednak badanie typu i homologacja wielu maszyn niebezpiecznych.

W przypadku wątpliwości dotyczących spełniania przez maszynę obowiązujących przepisów należy zasięgnąć informacji w Duńskim Urzędzie Inspekcji Pracy.

Okres ważności

Przepisy dotyczące osłon maszyn obowiązują wszystkie maszyny niezależnie od miejsca użytkowania i operatora. Przepisy obowiązują również maszyny, które używane są prywatnie (np. w celach hobbystycznych).

Przegląd maszyn

Do obowiązków pracodawcy (użytkownika) należy przeprowadzanie regularnych przeglądów maszyn oraz instalacji w celu zapewnienia bezpieczeństwa.

W instrukcji obsługi muszą znajdować się informacje o tym, kiedy i w jaki sposób należy przeprowadzać bieżące prace konserwacyjne. W tym celu należy przestrzegać zaleceń dostawcy.

Przeglądów należy dokonywać w odstępach ustalonych dla poszczególnych urządzeń, np. w związku z natężeniem użytkowania.

Przeglądy musi przeprowadzać dostawca lub inny fachowy personel.

Rozstawianie maszyn

Maszyny muszą być rozstawione w sposób umożliwiający wygodne i bezpieczne wykonywanie prac. Należy również zapewnić wystarczającą ilość miejsca do przeprowadzania prac naprawczych i konserwacyjnych.

Wyposażenie maszyn

Maszyny muszą być wyposażone w taki sposób, aby nie stwarzały zagrożenia dla bezpieczeństwa i zdrowia podczas ich instalacji, konserwacji oraz zgodnego z przeznaczeniem użytkowania.

Oznacza to, że muszą być skonstruowane w sposób uniemożliwiający szkody spowodowane:

  • ruchomymi częściami maszyny
  • wydobywającymi się z nich elementami lub materiałami
  • wydobywającymi się z nich dymem, gazem, pyłem, niebezpiecznymi substancjami i materiałami
  • hałasem
  • wibracjami
  • prądem elektrycznym
  • ciepłem
  • zimnem
  • promieniowaniem
  • ogniem
  • eksplozją

Należy uniemożliwić dostęp osób lub upadek na niebezpieczny obszar.

Musi istnieć możliwość wykonywania pracy przy lub z wykorzystaniem maszyny w odpowiednich pozycjach.

Urządzenia zabezpieczające

Urządzenia zabezpieczające muszą być wytrzymałe zarówno na oddziaływania fizyczne i chemiczne, jak i nieostrożne traktowanie oraz obciążenia związane z przewidywalnym niepoprawnym użytkowaniem.

Ruchome urządzenia zabezpieczające itp. muszą być podłączone do maszyny w sposób umożliwiający uruchomienie funkcji stwarzających zagrożenie jedynie po ustawieniu urządzeń w odpowiedniej pozycji.

Urządzenia zabezpieczające muszą podlegać regularnym kontrolom pod względem stanu i funkcjonowania zgodnie z instrukcjami dostawcy.

Osłony

Osłony mają na celu uniemożliwienie dotykania niebezpiecznych części maszyn i narzędzi oraz wyrzucania ich z maszyny i tym samym zapobieganie wypadkom.
Osłon używa się również jako zabezpieczeń przed promieniowaniem, np. cieplnym, świetlnym, radioaktywnym, laserowym oraz przed zimnem i przeciągami.

Maskiner og værktøj generelt 2 kap 3

Przyciski i uchwyty obsługi

Przyciski, uchwyty i pedały obsługi maszyn muszą być skonstruowane i rozmieszczone w sposób uniemożliwiający niepoprawną obsługę. Ponadto powinny one mieć ergonomiczne kształty.

Przyciski włączające muszą być umieszczone w zagłębieniach, być zakryte lub opatrzone kołnierzami, aby uniemożliwić przypadkowe uruchomienie urządzenia. Przyciski te powinny mieć kolor zielony lub biały, mogą jednak również być szare lub czarne.

Lokalizacja miejsca obsługi

Z miejsca obsługi powinny być widoczne wszystkie obszary zagrożenia stwarzanego przez urządzenie. Jeżeli nie jest to możliwe (np. w przypadku większych, kompleksowych urządzeń), mechanizm uruchamiający musi odpowiednio wcześnie wydawać wyraźny sygnał informujący o włączeniu urządzenia.

Mechanizm zatrzymujący

Każda maszyna musi być wyposażona w mechanizm zatrzymujący, który można szybko, łatwo i bezpiecznie uruchomić z miejsca obsługi. Przycisk zatrzymujący powinien być czerwony. Jeżeli jedna maszyna wyposażona jest w kilka miejsc obsługi, przyciski zatrzymujące znajdujące się w pozostałych miejscach obsługi muszą pełnić funkcję wyłączników awaryjnych.

Wyłącznik awaryjny

Maszyna musi być wyposażona w wyłącznik awaryjny, jeżeli może on przyczynić się do ograniczenia wypadków lub zmniejszenia częstotliwości ich występowania. Poza zwykłym wyłącznikiem urządzenie musi być wyposażone w wyłączniki awaryjne umieszczone w miejscach większego ryzyka. W razie konieczności wyłącznik awaryjny musi być połączony z automatycznym hamulcem.

Wyłącznik awaryjny musi mieć kolor czerwony i być umieszczony w widocznym miejscu umożliwiającym łatwą obsługę. Musi to być przycisk w kształcie grzybka, drążek lub linka, na których lub w pobliżu których musi znajdować się napis NØDSTOP (przycisk awaryjny). Napis nie jest konieczny, jeżeli wyłącznik awaryjny jest czerwony i ma kształt grzybka oraz umieszczony jest na żółtej płytce. W niektórych przypadkach przycisk awaryjny może również być wbudowany w pedały obsługi np. gwinciarek oraz walcarek. Lekkie dotknięcie pedału powoduje uruchomienie maszyny, naciśnięcie pedału do oporu powoduje jej zatrzymanie. Takie rozwiązanie techniczne klasyfikuje się jako wbudowany wyłącznik awaryjny.

Ponowne uruchomienie maszyny przy pomocy zwykłego włącznika jest możliwe dopiero po ręcznym ustawieniu wyłącznika awaryjnego w pozycję „gotowości”.
Jeżeli awaria funkcji zwykłych elementów obsługi również może stwarzać zagrożenie, należy umieścić przy tych elementach wyłącznik awaryjny.

Zdalne sterowanie

Do obsługi dźwigów, podnośników, wciągarek, maszyn przejezdnych i stacjonarnych oraz bram używa się zazwyczaj radia lub innego urządzenia bezprzewodowego.

Należy zapewnić możliwość noszenia ze sobą urządzenia obsługi w sposób uniemożliwiający jego zgubienie. Zazwyczaj wszystkie niebezpieczne ruchy wykonywane przez maszynę sterowane są przyciskiem wymagającym przytrzymywania.

Urządzenie to powinno być wyposażone w wyłącznik bezpieczeństwa, blokadę, lampkę wskaźnikową oraz trwałe i zrozumiałe symbole obsługi lub napisy. Operator maszyny musi mieć możliwość wydania sygnału ostrzegawczego, np. klaksonem. Odbiornik musi być zabezpieczony przed odbiorem sygnałów z „obcych” nadajników.

Przerwanie, zakłócenia lub utrata sygnału powinny prowadzić do wstrzymania wszystkich ruchów maszyny.

Podczas korzystania ze zdalnie sterowanych środków pomocniczych należy w odpowiednich miejscach umieścić tablice ostrzegające o korzystaniu ze zdalnie sterowanych urządzeń.

Należy zapewnić możliwość szybkiego i bezpiecznego odcięcia dopływu prądu do urządzenia.

Przycisk wymagający przytrzymania

Przycisk wymagający przytrzymania to włącznik umożliwiający pracę urządzenia jedynie podczas ciągłego naciskania. Osoba obsługująca urządzenie przy pomocy tego przycisku musi mieć pełną kontrolę nad wykonywanymi przez nie niebezpiecznymi ruchami. Należy zapobiegać sytuacjom, w którym po zwolnieniu przycisku operator maszyny mógłby znaleźć się w niebezpiecznej strefie przed zatrzymaniem ruchu maszyny.

Istnieją sytuacje, w których wymagana jest możliwość zatrzymania pracy maszyny zarówno przez zwolnienie przycisku, jak i przez gwałtowne jego naciśnięcie, tj. naciśnięcie do oporu. W tych przypadkach można skorzystać z przycisku o trzech pozycjach (przycisk paniki).

Włączniki na dwie ręce

Włączniki na dwie ręce zapobiegają umieszczeniu jednej z rąk w niebezpiecznych obszarach maszyny.

Włączniki te muszą być umieszczone i wyposażone w taki sposób, aby:

  • możliwe było uruchomienie maszyny jedynie w przypadku użycia obu rąk jednocześnie (czasowa jednoczesność musi mieć wartość między 0,2 a 1 s.),
  • maszyna zatrzymuje pracę w czasie krótszym niż ten potrzebny do umieszczenia jednej z rąk w niebezpiecznym obszarze po zluzowaniu jednego z włączników,
  • maszynę można ponownie uruchomić dopiero po umieszczeniu obu elementów obsługi w pozycji wyjściowej,
  • przypadkowa lub nieprawidłowa obsługa jest niemożliwa.

Hamulec

Maszyna musi być wyposażona w hamulec, jeżeli po wyłączeniu silnika kontynuuje ona pracę (siłą rozpędu), co może stwarzać ryzyko wypadków.

Hamulec powinien włączać się automatycznie po wyłączeniu napędu urządzenia. W przeciwnym razie musi być możliwość uruchomienia hamulca z miejsca obsługi. Na urządzeniu musi być umieszczona tablica z trwałym i czytelnym napisem.