En ny version af håndbogen er netop udkommet.

Den nye håndbog findes dog kun som én samlet pdf lige nu. Vi forventer at være klar med en online version i løbet af efteråret.

Se den nye version af Håndbogen

Pozycje wykonywania pracy

Obciążające pozycje pracy to takie, w których następuje skręcenie lub zgięcie karku.

Są to prace w pozycjach leżących, kucznych lub klęcznych oraz wykonywane na wysokości powyżej ramion.

Przyczyną przyjmowania obciążających pozycji mogą być:

  • Nieodpowiednie planowanie lub jego brak.
  • Nieodpowiednie wyposażenie miejsc pracy.
  • Zbyt nisko lub wysoko położone miejsce pracy (np. podczas obróbki podłóg, ścian i paneli, montażu instalacji elektrycznych i sanitarnych, kanałów wentylacyjnych itp.).
  • Źle dopasowane narzędzia.
  • Nieodpowiednie wyposażenie (dla wykonywanej pracy oraz wykonującej ją osoby).

Brak wystarczającego miejsca pracy również często jest przyczyną przyjmowania obciążających pozycji, mogących prowadzić do urazów pleców, zmęczenia mięśni i stawów.

Unikaj lub minimalizuj wymiar prac w wymuszonych pozycjach, tj. prac w jednej pozycji przez dłuższy czas. Przyczyną wymuszonych pozycji może być również np. wyposażenie miejsca pracy lub konstrukcja narzędzi. Podczas ich wykonywania ma miejsce statyczne obciążenie mięśni przez długi czas, co może doprowadzić do ich przemęczenia i zwiększonego ryzyka urazów.

Im dłużej i im częściej pracujesz w obciążających pozycjach, tym większe jest ryzyko urazów i dolegliwości. Krótkie i energiczne ruchy dodatkowo zwiększają obciążenie.

Wykonywanie prac w pozycji leżącej i klęczącej

Lokalizacja miejsca pracy i ilość dostępnego miejsca mają duży wpływ na obciążenia pleców, karku, ramion i kolan. Dotyczy to np. miejsc, w których przestrzeń na wysokość jest ograniczona, a prace wykonywać trzeba w pozycji leżącej lub klęczącej. Typowymi przykładami takich czynności jest izolowanie pomieszczeń strychowych, izolowanie i uszczelnianie w miejscach z nachyleniem dachu, prace murarskie pod okapem lub renowacja rur i sieci przewodów w niskich piwnicach.

Prac wykonywanych w pozycjach leżących i klęczących należy unikać poprzez uwzględnienie ich w fazie projektowej. Np. można wybrać taki rodzaj dachówek, których nie trzeba podklejać ani uszczelniać lub stworzyć przejścia inżynieryjne o minimalnej wysokości 190 cm, a szerokości 60 cm.

W istniejących niskich piwnicach możliwe jest uniknięcie lub zminimalizowanie prac w pozycjach leżących i klęczących metodą zastępowania – tzn. poprowadzenia rur i przewodów na około.

Zawsze próbuj wykonywać jak najwięcej prac w dobrych warunkach na powierzchni ziemi tak, aby jedynie końcowy etap montażu wykonywać w niskiej piwnicy. Skrócony dzień pracy z przerwami na odpoczynek oraz wykonywanie innych prac w międzyczasie zmniejsza ryzyko urazów i trwałych uszczerbków na zdrowiu. W ten sposób można zredukować obciążenie dla organizmu. Używaj miękkiej maty lub alternatywnie izolującej odzieży.

Prace w pozycji klęczącej należy ograniczać, np. używając taboretu. Pracodawca ma obowiązek wydania nakolanników lub podkładek pod kolana, jeżeli nie da się uniknąć długotrwałych prac w pozycji klęczącej. Uważaj, aby nakolanniki nie tamowały krążenia krwi w nogach.

Zapobiegaj niepoprawnym pozycjom pracy, wyposażając miejsce pracy zgodnie z wykonywanym zadaniem i korzystając z ergonomicznych narzędzi. Zadbaj ponadto o regularne zmiany pozycji pracy i sekwencji wykonywanych czynności. W ten sposób ruchy rozdzielane są na różne mięśnie i tym samym odciążany jest układ krążenia. Unikaj prac poniżej wysokości połowy ud i powyżej ramion, dostosowując miejsce pracy do wykonywanego zadania lub korzystając z wyposażenia z regulacją wysokości. Jeżeli nie jest to możliwe, spróbuj zmieniać sekwencje wykonywanych czynności i rób regularne przerwy.

Dotyczy to przede wszystkim układania podłóg, montażu kanałów wentylacyjnych, różnego rodzaju prac elektrycznych i malarskich.

Arbejdsstillinger kap 2

Wyposażenie miejsca pracy

Podczas przygotowania miejsca pracy zadbaj o wystarczającą ilość miejsca, umożliwiającą stanie i chodzenie w pozycji wyprostowanej, przyjmowanie odpowiednich pozycji pracy, wykonywanie koniecznych ruchów i zastosowanie poprawnych technik pracy.

Wysokość miejsca pracy zależna jest od rodzaju wykonywanych czynności oraz wzrostu pracownika. Stoły, ławy, kozły robocze itp. powinny mieć możliwość regulacji. Jeżeli miejsce pracy urządzane jest dla wielu osób lub pod kątem zmiennych zadań, jego wysokość powinna dać się łatwo dostosować bez użycia narzędzi.

Wysokość miejsca pracy należy dostosować do wysokości łokcia, zarówno w stojącej, jak i  siedzącej pozycji wykonywania pracy.

Podczas prac na nieodpowiedniej wysokości używaj regulowanych platform roboczych, wyciągów, rusztowań kolumnowych itp. Odciąża to ramiona i plecy.

Arbejdsstillinger 2 kap 2
Odstęp

Obrabiane przedmioty oraz narzędzia należy rozmieścić w taki sposób, aby możliwe było wykonywanie prac blisko ciała. Rusztowania, platformy robocze itp. należy ustawiać w jak najmniejszej odległości od ścian, elewacji itp.

Podczas wykonywania prac rysunkowo-projektowych należy korzystać ze stołów z możliwością skośnego ustawienia blatu w celu zmniejszenia obciążenia mięśni karku. Ponadto umożliwić trzeba poruszanie się wokół stołu, aby poprawić krążenie w nogach. Jeżeli na placu budowy konieczne jest wykonywanie prac rysunkowo-projektowych i kontrolnych przez dłuższy czas, powinny one odbywać się w pomieszczeniach, których wyposażenie spełnia przepisy dotyczące stałych miejsc pracy.

Prace wykonywane w ruchu

Podczas wykonywania prac w ruchu należy zapewnić równe, twarde, uprzątnięte i dobrze oświetlone podłoże. Unikaj progów, zwłaszcza podczas transportu narzędzi i materiałów. Narzędzia i środki transportu muszą mieć odpowiednią długość i wysokość, aby prace mogły być wykonywane w wyprostowanej pozycji. Obuwie powinno być dopasowane, stabilne i posiadać konieczne funkcje ochronne. Zaleca się obuwie z amortyzującą piętą, odciążające nogi podczas poruszania się po twardym podłożu.

Podczas transportu narzędzi i materiałów staraj się unikać ręcznego podnoszenia i przenoszenia. Do transportu można użyć odpowiednich pomocy technicznych.

Jednostronne, powtarzające się czynności pracy

Jednostronne, powtarzające się czynności pracy wiążą się z wielokrotnym wykonywaniem prostych operacji lub ruchów i długotrwałym obciążaniem tych samych mięśni. Prace te często charakteryzuje szybkie tempo, wysoka koncentracja, a jednocześnie przyjęcie niewygodnej pozycji, w której obciążane są jedynie wybrane grupy mięśni. Mięśnie, zwłaszcza karku, barków i ramion, są wtedy niemalże bez przerwy napięte, co wiąże się z dużym wysiłkiem dla organizmu i powoduje szybkie zmęczenie.

Podczas wykonywania prac w wymuszonych i ewentualnie niezmiennych pozycjach z użyciem dużej siły ryzyko urazów wzrasta dodatkowo. Niebezpieczeństwo jest tym większe, jeżeli miejsce pracy i narzędzia nie są odpowiednio dobrane do wykonywanych czynności.
Wysoka specjalizacja pracownika zwiększa ryzyko wykonywania monotonnych i jednostronnie obciążających prac. Jest tak np. w przypadku prac malarskich, gięcia żelaza, frezowania rowków, przykręcania płyt elewacyjnych, dachowych lub gipsowych, ponieważ czynności te wiążą się z codziennym używaniem tych samych narzędzi. Jednostronne, powtarzające się czynności trzeba wykonywać również w przypadku wykopów lub prac murarskich.
Zadbaj o zaplanowanie i zróżnicowanie prac, aby uniknąć uszkodzeń mięśni. Pracownicy powinni mieć możliwość określenia własnego tempa pracy i dokonywania zmian między różnymi typami czynności.

Ergonomiczne wyposażenie oraz dostosowanie miejsca pracy i narzędzi do danego pracownika może zmniejszyć obciążenie organizmu monotonnymi, jednostronnymi pracami, jeżeli nie dochodzi do jednoczesnego zwiększenia tempa prac. Krótkie i częste przerwy z możliwością wykonywania innych czynności również mogą zapobiegać urazom.
Unikaj powtarzających się jednostronnych czynności, wprowadzając gruntowne zmiany w organizacji pracy.

Jednostronnie obciążające prace

Jednostronnie obciążające prace związane są z wykonywaniem czynności w wymuszonych pozycjach pracy lub szczególnym obciążeniem jednego ramienia lub jednej nogi. Statyczne prace wymagające podtrzymywania oraz przenoszenia, prace wymagające uwagi oraz czynności jednostajnie obciążające zmysły również zaliczają się do prac jednostronnie obciążających.

Częstą przyczyną jest nieodpowiednie wyposażenie miejsca pracy, zła konstrukcja narzędzi oraz brak urozmaicenia wykonywanych czynności. Obciążenia dotyczą przede wszystkim układu ruchowego oraz układu krążenia, lecz mogą mieć również negatywny wpływ na psychikę.

Staraj się urozmaicać pracę czynnościami wymagającymi ruchu, jeżeli Twoja praca polega na wykonywaniu długotrwałych prac w nieruchomej pozycji stojącej lub siedzącej. Unikaj wykonywania zbyt wielu czynności wymagających trzymania narzędzi i obrabianych elementów w tej samej pozycji przez długi czas. Także przerwy mogą zredukować obciążenie.