En ny version af håndbogen er netop udkommet.

Den nye håndbog findes dog kun som én samlet pdf lige nu. Vi forventer at være klar med en online version i løbet af efteråret.

Se den nye version af Håndbogen

Ołów

Związki ołowiu były w przeszłości używane m.in. w farbach oraz w innego rodzaju pokryciach.

Istnieje ryzyko szkodliwego wpływu ołowiu i materiałów zawierających ołów np. po usunięciu pokrycia powierzchni oraz podczas prac renowacyjnych i rozbiórkowych. Dotyczy to w szczególności zdrapywania, spalania i cięcia materiałów pokrytych farbami zawierającymi ołów.

Narażenie na oddziaływanie ołowiu przez dłuższy czas może prowadzić do uszkodzeń np. układu nerwowego, mózgu, nerek, żołądka i jelit. Ołów może również ograniczać płodność zarówno mężczyzn, jak i kobiet oraz powodować wady płodu. Niektóre związki ołowiu są ponadto rakotwórcze.

Młodzież poniżej 18. roku życia, kobiety w ciąży i karmiące nie mogą wykonywać prac związanych z niebezpieczeństwem narażenia na działanie ołowiu. Prace wymagające kontaktu z ołowiem lub materiałami zawierającymi ołów są uważane za bardzo niebezpieczne.

Pomiary ołowiu

Pracodawca ma obowiązek kontrolować stężenie ołowiu we krwi wszystkich pracowników, którzy są narażeni na kontakt z ołowiem. Próbki krwi należy pobierać przy rozpoczęciu pracy, ale nie później niż 15. dnia pracy, a następnie co 6 miesięcy. Próbki krwi mają na celu zobrazowanie, czy środki ostrożności działają odpowiednio oraz czy higiena osobista jest wystarczająca. Jeżeli próbki krwi wykażą podwyższone stężenie ołowiu we krwi, należy poddać środki ostrożności i higienę osobistą ponownej ocenie. Jeżeli próbki krwi wykażą przekroczenie wartości granicznej, pracownik musi zostać niezwłocznie wysłany na badania lekarskie.

Badania stężenia ołowiu we krwi odbywają się na zlecenie i koszt pracodawcy – np. u prywatnego autoryzowanego doradcy ds. środowiska pracy lub w prywatnej klinice/szpitalu, w których przeprowadzane są tego rodzaju badania. Lekarze prywatni z zasady nie przeprowadzają ani nie wydają skierowań na tego rodzaju badania.
Na placach budowy oraz w zmiennych miejscach pracy pomiary pyłu są wykorzystywane przede wszystkim do sprawdzenia skuteczności czyszczenia końcowego. Jeżeli pomiary nie wykażą ołowiu, obszar pracy może zostać przeniesiony na kolejną część budowy.

Higiena osobista

W przypadku prac wymagających kontaktu z ołowiem istotna jest odpowiednia higiena osobista, ponieważ ołów bardzo łatwo przenosi się z rąk do ust podczas spożywania posiłków lub palenia tytoniu. Dlatego też bardzo istotne jest, aby gruntownie myć ręce, przedramiona i twarz przed spożywaniem posiłków i napojów oraz paleniem tytoniu. W przypadku bardzo pylących prac w kontakcie z ołowiem należy wziąć prysznic przed rozpoczęciem przerwy oraz zawsze po zakończeniu pracy.

Planowanie i przygotowanie

Do zwykłej oceny miejsca pracy (APV) należy dołączyć szczególny opis sposobu zastosowania się do poszczególnych wytycznych odnośnie ołowiu na placu budowy. Szczególna ocena może być planem pracy, który musi zawierać szczegółowy opis bezpiecznego i odpowiedniego postępowania z ołowiem.

Ponadto na planie BHP (PSS) dla danego placu budowy muszą być zaznaczone miejsca występowania ołowiu.

Prace należy zaplanować tak, aby unikać jakiegokolwiek rozprzestrzeniania się ołowiu. W przypadku bardzo pylących prac konieczne może być zapewnienie dostępu do miejsca pracy przez śluzę. W zależności od wyposażenia placu budowy konieczne może być rozmieszczenie toalet i łazienek w taki sposób, aby były bezpośrednio dostępne z miejsca pracy.

W przypadku opuszczenia miejsca pracy istotne jest zapewnienie, że pozostałe obszary placu budowy nie zostaną zanieczyszczone ołowiem. Przed opuszczeniem miejsca pracy konieczne może być więc czyszczenie narzędzi, telefonów komórkowych oraz innych przedmiotów. Podczas wykonywania szczególnie pylących prac konieczne może być bieżące czyszczenie miejsca pracy.
W zależności od rodzaju prac konieczne może być korzystanie z wyposażenia ochrony osobistej. Mogą to być rękawice, pyłoszczelne kombinezony, okulary ochronne oraz ochrona dróg oddechowych w postaci przynajmniej półmaski z filtrem P2. Pamiętaj, aby nigdy nie opuszczać miejsca pracy w brudnym wyposażeniu ochronnym. Należy ponadto ograniczyć dostęp do miejsca pracy i rozstawić tablice informujące o występowaniu ołowiu.

Środki bezpieczeństwa

Skuteczne środki ostrożności mają na celu zapobieganie wytwarzaniu się pyłu ołowiowego lub oparów zawierających ołów. Pył ołowiowy należy usuwać za pomocą odkurzacza w miejscu jego powstawania. Pracownicy powinni ew. używać odpowiedniej ochrony dróg oddechowych i odpornej na pył odzieży roboczej. W przypadku zagrożenia kontaktem ze skórą pracownicy mają obowiązek korzystania z wyposażenia ochronnego w formie rękawic i odzieży roboczej. Odzież ta musi być przechowywana oddzielnie.

Środków ochrony osobistej, w tym odzieży roboczej, nie wolno zabierać ze sobą do domu. Pranie zabrudzonej odzieży roboczej odbywa się w miejscu pracy lub w specjalnie wyposażonych do tego celu pralniach. Odzież należy transportować w zamkniętych pojemnikach.

Zaplecze socjalno-bytowe

Dostępne muszą być łazienki z umywalkami i prysznicami z ciepłą i zimną wodą połączone z szatniami. Na każdego pracownika muszą przypadać dwie szafki do oddzielnego przechowywania odzieży roboczej i prywatnej.

Dodatkowo w miejscu pracy musi być dostęp do pomieszczenia jadalnego, którego nie wolno używać do pracy. Należy zapobiegać zanieczyszczeniu pomieszczeń jadalnych ołowiem, dlatego też nie wolno do nich wnosić zabrudzonego wyposażenia ochronnego. W związku z tym w miejscu pracy nie jest dozwolone spożywanie posiłków i napojów oraz palenie tytoniu, ani przechowywanie pożywienia, napojów oraz produktów tytoniowych.

Miejsca pracy, przebieralnie, pomieszczenia łazienkowe i jadalne należy na bieżąco poddawać skutecznemu czyszczeniu. Pamiętaj, aby odpowiednio poinstruować personel wykonujący prace porządkowe.

Odpady

Odpady zawierające ołów należy w bezpieczny sposób zbierać i przechowywać w zamkniętych pojemnikach do momentu ich usunięcia. Odpady należy usuwać zgodnie ze wskazówkami udzielanymi przez poszczególne gminy.